Het herkennen van palliatieve zorgbehoeften in de geriatrische revalidatie

Het herkennen van palliatieve zorgbehoefte in de geriatrische revalidatie
Anniek Leijnse1 Patricia Jepma2,3, Erik van Duijenvoorde2,3, Hanna Vafa2,3, Corine HM Latour1,5, Bianca M. Buurman2-4, Marjon van Rijn1-3

1.Hogeschool van Amsterdam, Onderzoeksgroep Geïntegreerde Complexe Zorg, Faculteit Gezondheid, Sport en Bewegen, Amsterdam.
2.Amsterdam UMC, locatie VUmc, afdeling ouderengeneeskunde, Amsterdam.
3.Amsterdam Public Health, Aging & Later Life, Amsterdam.
4.Amsterdam UMC, Locatie AMC, afdeling interne geneeskunde, sectie geriatrie, Amsterdam
5.Hogeschool Inholland, Centre of Expertise Preventie in Zorg en Welzijn, Domein Gezondheid, Sport en Welzijn, Amsterdam, Nederland

Introductie: Palliatieve zorgbehoeften bij ouderen worden vaak niet tijdig herkend, resulterend in niet-passende zorg en vermijdbare zorgtransities in de laatste levensfase. Ook in de geriatrische revalidatie (GR), bijvoorbeeld na een beroerte of heupfractuur, hebben ouderen mogelijk een palliatieve zorgbehoefte.. We onderzochten: 1) de prevalentie van palliatieve zorgbehoeften bij revalidanten, 2) incidentie van overlijden binnen één jaar en 3) factoren die zorgverleners meenemen bij hun inschatting.

Methode: Tussen februari 2024 en maart 2025 namen twee zorgorganisaties met in totaal vijf GR-afdelingen deel. Van revalidanten werden sociodemografische kenmerken, kwetsbaarheid, comorbiditeiten en algemeen dagelijks functioneren (ADL) in kaart gebracht. Daarnaast beantwoordden betrokken zorgprofessionals de dubbele surprise question (SQ): “Zou het u verbazen als deze revalidant binnen twaalf maanden is overleden?” (SQ1) en “Zou het u verbazen als deze revalidant over twaalf maanden nog leeft?” (SQ2). Verschillen tussen disciplines en meespelende factoren werden geanalyseerd. Follow-up van revalidanten vindt momenteel nog plaats op zes en twaalf maanden na GR-opname.

Resultaten: Voorlopige resultaten van één zorgorganisaties (n=102) laten zien dat 61% vrouw was en de gemiddelde leeftijd 76 jaar (SD 11). Revalidanten waren voornamelijk opgenomen na een fractuur door val, exacerbatie COPD, pneumonie of cerebrovasculair accident. In totaal werden 759 SQs ingevuld (38% verpleegkundigen). Bij 47% van de revalidanten werd een mogelijke palliatieve zorgbehoefte vastgesteld. Belangrijkste overwegingen waren ziektebeeld (74%), leeftijd (61%) en comorbiditeiten (55%). Binnen zes maanden was 11% van de revalidanten overleden. De follow-up voor beide organisaties is eind 2025 grotendeels afgerond.

Discussie: Deze studie geeft inzicht in de prevalentie van revalidanten met een palliatieve zorgbehoefte in de GR en in overlijden binnen één jaar. Het tijdig herkennen van een palliatieve zorgbehoefte is essentieel om wensen voor zorg en behandeling tijdig met de revalidant en naasten te bespreken. Dit kan bijdragen aan passende zorg, kwaliteit van leven en kwaliteit van sterven.