Meer gewicht in de schaal: Motiveren van gedrag van welvarende Nederlanders voor duurzaamheidsimpact

Dit project is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat door het Lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam in samenwerking met Public Cinema. Het maakt deel uit van het bredere Noblesse Oblige-project rondom de rol van welvarende Nederlanders in de klimaattransitie. Deze doelgroep beschikt over middelen, netwerken en invloedrijke posities waarmee zij verandering kunnen versnellen – zowel via hun eigen gedrag als door anderen te inspireren en mobiliseren. In de praktijk leggen zij echter minder gewicht in de schaal dan zou kunnen, en blijft de potentiële duurzaamheidsimpact van deze groep onbenut.

Ten behoeve van dit project zijn in een kwalitatieve onderzoeksopzet twee interventies ontwikkeld en getest om beter te begrijpen wat deze doelgroep motiveert of belemmert in duurzaam handelen - waarbij handelen is opgevat als voetafdrukgedrag (de eigen CO2 uitstoot) en handafdrukgedrag (sociale invloed gebruiken om anderen te stimuleren).

De interventies maakten de eigen voetafdruk in vergelijking met die van de gemiddelde Nederlander zichtbaar, en de verbinding tussen waarden, gedrag en sociale invloed (hartslag en handafdruk). Door middel van tastbare, speelse en interactieve methoden - zoals een fysieke weegschaal en een waardenbord - werd onderzocht of deze aanpak aanzette tot reflectie, bewustwording en bereidheid tot verandering.

Omdat interventies specifiek gericht op het activeren van welvarenden nog nauwelijks bestaan, biedt dit project unieke inzichten in hoe waarden, verantwoordelijkheid en onderbenutte invloed samenhangen met duurzaam gedrag. Deze inzichten vormen een basis voor vervolgonderzoek binnen het Noblesse Oblige-project en zouden ook in de praktijk kunnen worden benut om welvarenden te stimuleren hun positieve impact te vergroten.