Van zero-emissie naar zero-impact stadslogistiek: wat leert de Nederlandse casus?

Zero-emissiezones (ZE-zones) worden vaak gepresenteerd als een ‘no-regret’ maatregel voor schonere en beter leefbare steden. De Nederlandse invoering van ZE-zones laat echter een meer genuanceerde werkelijkheid zien. Sinds 1 januari 2025 hebben achttien gemeenten ZE-zones in hun binnensteden ingevoerd, na een decennium van nauwe samenwerking tussen overheid, logistieke bedrijven en NGO’s. Deze zones geven richting aan de markt, versnellen innovaties in voertuigen, laadinfrastructuur en stedelijke logistieke concepten, en passen binnen een bredere transitie naar duurzame stedelijke omgevingen. Toch zijn de directe luchtkwaliteits- en klimaatvoordelen bescheiden in vergelijking met de potentiële impact op het interregionaal zwaar vrachtvervoer, waar elektrificatie aanzienlijk grotere CO₂-reducties oplevert. De implementatie wordt begrensd door netcongestie, gefragmenteerde uitzonderingsregimes en administratieve complexiteit, en brengt het risico met zich mee dat er een ongelijk speelveld ontstaat dat kleinere bedrijven benadeelt. In dit position paper reconstrueren we de tienjarige implementatieperiode van ZE-zones en reflecteren we op de vraag of ZE-zones daadwerkelijk ‘no-regret’ maatregelen zijn en hoe ze dat kunnen worden. Wij stellen dat ZE-zones pas echt ‘no-regret’ worden wanneer zij zijn ingebed in een bredere strategie voor zero-impact stedelijke logistiek en emissiereductie in het goederenvervoer, met een combinatie van infrastructuur, eerlijke ondersteuning van MKB-bedrijven en structurele veranderingen in logistieke netwerken en governance.